فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٠٤ - فصل در بيان اعتبارى بودن جهات سهگانه

ترجمه:

فصل در بيان اعتبارى بودن جهات سه‌گانه‌

جهات كه كيفيّات نسب هستند وجودشان در عقل و مستند به تحليل‌

و تجزيه آن بوده و اينطور نيست كه در خارج باشند و دليل آن وجوهى است كه در

ذيل آورده مى‌شوند:

از جمله قول ما در متن است كه گ فته‌ايم:

در معدومات اينجهات صادق هستند چ ه آنكه معدوم ممتنع ممتنع الوجود و

واجب العدم بوده و معدوم ممكن، ممكن الوجود و العدم مى‌باشد و پ ر واضح است كه‌

معدوم اتّصافش به صفات وجوديّه عينيّه محال و غير ممكنست.

و از جمله اين وجوه كلام ما در متن است كه گ فته‌ايم:

و نيز بخاطر تسلسل.

بيان اين دليل آنستكه:

اگر اين كيفيّات در عالم اعيان و خارج تحقّق داشته باشند بايد در وجود با

غير خود مشترك بوده و بواسطه خصوصيّات از آنها ممتاز باشند، پ س وجودشان غير

از ماهيّاتشان مى‌باشد، حال مى‌گوئيم:

اتّصاف ماهيّاتشان بوجود اين جهات خالى از يكى از اينجهات نيست و

بهمين ترتيب تقرير و بيان شده و در نتيجه تسلسل لازم مى‌آيد.

و پ س از ذكر دليل بر مدّعاى خود اشاره به بطلان و فساد ادلّه قائلين باينكه‌

جهات امور خارجى هستند نموده و چ نين گ فته‌ايم:

شرح فارسى:

توضيح‌

اختلاف است بين اهل فنّ در اينكه جهات موجودات حقيقى هستند يا

اعتبارى و بعبارت ديگر در خارج موجودند يا فقط در ذهن و عقل هستند.

مرحوم مصنّف آنها را اعتبارى دانسته و بر اينمدّعى سه دليل اقامه نموده‌